Poczucie własnej wartości/samoocena

“Jesteś tym, co w swoim życiu powtarzasz. Doskonałość nie jest aktem jednorazowym, tylko nawykiem”.

-Arystoteles-

Na początek kilka słów o samowiedzy.

Samowiedza to umiejętność świadomej i głębszej refleksji na temat swojego wnętrza, swoich myśli, emocji, pragnień, a także swojego zachowania i sposobu reagowania na różne sytuacje. Oznacza to zdolność do uważnego obserwowania siebie, rozpoznawania oraz zrozumienia swoich słabości, mocnych stron, pasji, wartości oraz celów życiowych. Samowiedza jest kluczowa w procesie rozwoju osobistego, pozwala na budowanie pewności siebie, poprawę relacji z innymi ludźmi i osiągnięcie lepszego porozumienia ze światem zewnętrznym.

Psychologiczne wyjaśnienie słowa poczucie własnej wartości.

Poczucie własnej wartości to subiektywna ocena, jaką osoba ma o sobie. Według Słownika Psychologii, poczucie własnej wartości to wewnętrzne przekonanie jednostki o swoim własnym znaczeniu, wartości i adekwatności do wymagań sytuacji. Odpowiednie poczucie własnej wartości oznacza, że jednostka uważa siebie za wartościową i kompetentną. Wiąże się to z pozytywnymi emocjami, jak na przykład dumą, pewnością siebie czy satysfakcją z życia. W ostatecznym rozrachunku, poczucie własnej wartości kształtuje nasze postawy i zachowania. Wiele badań udowodniło, że niskie poczucie własnej wartości może prowadzić do chorób psychicznych, depresji, problemów z uzależnieniami czy trudnością w nawiązywaniu zdrowych relacji z innymi.

Czy poczucie własnej wartości jest cechą stałą?

Poczucie własnej wartości nie jest cechą stałą, ponieważ jest to subiektywna i zmieniająca się ocena, jaką osoba ma o sobie. Ludzie mogą doświadczać zmian w swoim poczuciu własnej wartości w zależności od różnych czynników, takich jak doświadczane emocje, sukcesy lub porażki, relacje z innymi ludźmi, itp. Warto jednak przypomnieć, że pewne czynniki, takie jak traumatyczne doświadczenia z przeszłości, mogą utrwalić negatywne poczucie własnej wartości, co może utrudnić jego zmianę w przyszłości. Jednakże, w większości przypadków poczucie własnej wartości może być modyfikowane i wzmacniane poprzez pozytywne doświadczenia, wzrost samoświadomości i rozwój osobisty.

Źródła samooceny mogą być bardzo różne i zależą od osoby oraz sytuacji, w której się znajduje. Niektóre z potencjalnych źródeł samooceny to:

1. Oceny innych ludzi – pozytywne lub negatywne komentarze od innych ludzi mogą wpłynąć na nasze poczucie własnej wartości.

2. Sukcesy i porażki – osiągnięcia w różnych dziedzinach naszego życia mogą wpływać na naszą samoocenę.

3. Przywiązanie do wartości i celów życiowych – realizacja celów i wartości, które są dla nas ważne może wzmacniać poczucie naszej wartości.

4. Jakość relacji międzyludzkich – posiadanie bliskich przyjaciół i rodzinnych więzi może wpłynąć na naszą samoocenę.

5. Samodzielność – zdolność do podejmowania decyzji i osiągania celów samodzielnie może wpłynąć na naszą samoocenę.

6. Wygląd zewnętrzny – postrzeganie siebie jako atrakcyjnego lub nieatrakcyjnego fizycznie może mieć wpływ na samoocenę.

To tylko kilka z potencjalnych źródeł samooceny, a fakt, który z nich jest dla nas ważny i jakie wpływy wybierzemy na naszą samoocenę, zależy od naszych indywidualnych doświadczeń i perspektywy. Ważne jest, aby nie polegać wyłącznie na zewnętrznych źródłach samooceny, takich jak opinie innych ludzi, ale aby skupić się na wewnętrznych źródłach, takich jak osobiste wartości, cele i siła woli. W ten sposób, niezależnie od sytuacji, będziemy mogli polegać na sobie i utrzymać pozytywne poczucie własnej wartości.

Wysokie poczucie własnej wartości charakteryzuje się wieloma cechami, takimi jak: 

1. Pozytywną samooceną – osoba z wysokim poczuciem własnej wartości postrzega siebie jako wartościową i kompetentną.

2. Pewnością siebie – osoba z wysoką samooceną jest przekonana o swoich zdolnościach i umiejętnościach.

3. Odpowiedzialnością za siebie – osoby z wysokim poczuciem własnej wartości podejmują decyzje i aktywnie kształtują swoje życie.

4. Otwartością na nowe doświadczenia – osoba z wysokim poczuciem własnej wartości żyje w otwartości na świat i jest ciekawa, co on może jej zaoferować.

5. Równowagą emocjonalną – osoba z wysoką samooceną radzi sobie z emocjami w sposób racjonalny i umiejętny.

6. Umiejętnością tworzenia pozytywnych relacji – osoba z wysokim poczuciem własnej wartości jest skłonna do nawiązywania konstruktywnych relacji z innymi.

7. Umiejętnością radzenia sobie z porażkami – osoby z wysokim poczuciem własnej wartości potrafią przezwyciężać niepowodzenia i wyciągać z nich wnioski.

8. Samodyscypliną – osoby z wysokim poczuciem własnej wartości są zorganizowane i skłonne do pracy nad sobą.

9. Optymizmem – osoby z wysokim poczuciem własnej wartości spoglądają na przyszłość z nadzieją i wiarą, że ich cele i marzenia uda im się osiągnąć.

10. Akceptacją samego siebie – osoby z wysokim poczuciem własnej wartości akceptują siebie samego w całości, łącznie z wadami i ograniczeniami, co pozwala im na rozwój i przekraczanie swoich barier.

Niskie poczucie własnej wartości charakteryzuje się m.in.:

1. Brakiem zaufania do siebie – osoby odczuwające niskie poczucie własnej wartości często nie wierzą w siebie i swoje umiejętności.

2. Tendencją do porównywania się z innymi – osoby te często bazują swoje wartościowanie na porównaniach z innymi, co może prowadzić do poczucia niższości.

3. Ryzykiem depresji i lęku – niskie poczucie własnej wartości jest związane z ryzykiem wystąpienia problemów emocjonalnych, takich jak depresja czy lęk.

4. Brakiem asertywności – osoby odczuwające niskie poczucie własnej wartości często unikają konfrontacji, co prowadzi do braku asertywności.

5. Negatywnym myśleniem o sobie – osoby te skupiają się na swoich wadach i niedoskonałościach, co prowadzi do negatywnego myślenia o sobie.

6. Częstymi zachowaniami autodestrukcyjnymi – osoby odczuwające niskie poczucie własnej wartości często podejmują zachowania autodestrukcyjne, takie jak nadużywanie alkoholu czy substancji odurzających, palenie papierosów, jedzenie niezdrowej żywności czy brak aktywności fizycznej.

7. Trudnościami w relacjach interpersonalnych – niskie poczucie wartości może prowadzić do trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji z innymi ludźmi.